Realistische Natuurdoelanalyse geeft geen aanleiding voor 500-meterzone rond De Wieden

PVV en BBB willen dat maatregelen rond Natura 2000-gebied worden gebaseerd op feitelijke natuurdata en aantoonbare oorzaken

Hoe staat de natuur in De Wieden er nu werkelijk voor? Die vraag was voor PVV en BBB Overijssel aanleiding om een Realistische Natuurdoelanalyse (R-NDA)
voor het Natura 2000-gebied De Wieden te laten uitvoeren. De analyse komt op belangrijke punten tot een ander beeld dan de officiële Natuurdoelanalyse
en geeft volgens de partijen geen aanleiding voor een generieke zone van 500 meter rond het gebied.

De Ecologische Autoriteit constateerde eerder belangrijke tekortkomingen in de Overijsselse Natuurdoelanalyses. Zo ontbreekt informatie, zijn oorzaken van knelpunten onvoldoende duidelijk en is de effectiviteit van maatregelen niet altijd onderbouwd.
De provincie heeft daarbij zelf aangegeven dat tijdsdruk een rol heeft gespeeld.

Voor PVV en BBB was dat aanleiding om De Wieden opnieuw te bekijken. Niet beginnen bij modellen en aannames, maar bij de feitelijk aanwezige natuur:
wat was er, wat is er nu, is daadwerkelijk sprake van verslechtering en, zo ja, waardoor wordt die veroorzaakt?

Geen onderbouwing voor generieke 500-meterzone

Volgens de R-NDA is niet aangetoond dat natuur binnen 500 meter van een veehouderij verslechtert door de aanwezigheid van die veehouderij.
Dat op korte afstand van een emissiebron stikstof kan worden opgenomen, bewijst volgens het rapport niet dat daardoor de Staat van Instandhouding
van de natuur verslechtert. De analyse concludeert daarom dat zones achterwege kunnen blijven.

De Wieden wordt daarbij aangehaald als voorbeeld van natuur die zich heeft ontwikkeld en gehandhaafd zonder dergelijke zones.

“Een cirkel van 500 meter op de kaart is geen natuurherstel. Eerst moet worden vastgesteld of de natuur daadwerkelijk verslechtert,
vervolgens waardoor dat komt en pas daarna welke maatregel aantoonbaar werkt.
Deze analyse geeft geen aanleiding om rond De Wieden een generieke 500-meterzone in te stellen.”

Natuur staat er volgens R-NDA beter voor

De R-NDA komt ook tot een andere beoordeling van de natuurkwaliteit. Typische soorten die in de referentiesituatie aanwezig waren,
zijn volgens de analyse nog steeds aanwezig. In twee habitats zijn soorten afgenomen, terwijl in twee andere juist sprake is van een toename.
Op basis van haar beoordelingsmethode beoordeelt de R-NDA de Staat van Instandhouding van De Wieden als gunstig.

Dat beeld staat niet op zichzelf. Van der Goes en Groot bracht de vegetatieontwikkeling in De Wieden in kaart. De R-NDA betrekt deze feitelijke vegetatieontwikkeling bij haar beoordeling en ziet daarin eveneens aanleiding om vraagtekens te zetten bij de noodzaak van zones rond het natuurgebied.

Voor PVV en BBB is daarom de vraag simpel: als niet is aangetoond dat bedrijven binnen 500 meter verslechtering van de natuur veroorzaken, welk natuurprobleem lost een 500-meterzone dan op?

Causaal verband met landbouw niet aangetoond

Een derde belangrijke conclusie betreft stikstof. De R-NDA stelt dat niet empirisch is aangetoond dat landbouwactiviteiten rond De Wieden via stikstofdepositie leiden tot een verslechterde Staat van Instandhouding van de natuur. Ook AERIUS levert volgens de analyse geen causaal bewijs voor die keten.

PVV en BBB vinden daarom dat maatregelen alleen mogen worden opgelegd wanneer duidelijk is welk concreet natuurprobleem wordt aangepakt, wat daarvan de oorzaak is en of de voorgestelde maatregel aantoonbaar effectief is.

Besluitvorming kan niet wachten tot 2027

De uitkomsten zijn juist nu relevant. De minister wil voor het einde van 2026 duidelijkheid over de noodzaak van stikstofzones. Rond De Wieden ligt een zone van 500 meter op tafel, terwijl de provincie pas in het voorjaar van 2027 met een nieuwe analyse van het gebied komt.

PVV en BBB vinden dat te laat. Er liggen nu al natuurdata en onderzoeken die bij de besluitvorming kunnen worden betrokken, waaronder de vegetatiekartering van Van der Goes en Groot en de nieuwe Realistische Natuurdoelanalyse.

“Een maatregel met grote gevolgen voor inwoners, agrariërs en ondernemers in de omgeving moet aantoonbaar bijdragen aan de natuur. Niet eerst 500 meter op de kaart tekenen en daarna onderzoeken of dat nodig was. Eerst de natuur. Dan de oorzaak. Dan de maatregel.”

Noot voor de redactie
De Realistische Natuurdoelanalyse De Wieden is op aanvraag beschikbaar. Voor vragen of een toelichting kunt u contact opnemen met Jeanet Nijhof-Leeuw, 06-26804480, of Martien van ’t Heul, 06-16339071.

V2.2 Realistische NDA Beoordeling De Wieden dmv typische soorten.pdf